Karol Radzion – kowal z Naliboków

     

30 października 2012

(Na podstawie dokumentów udostępnionych przez wnuczka p. Michała Radziona)

Dowód osobisty Karola Radziona. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Karol Radzion s. Tadeusza i Emilii zd. Rymaszewska ur. 8.08. 1909 r., w m. Nowiki gm. Rybieżewicze. Pod carskim zaborem dwie wsie Nowiki były w powiecie mińskim, pomiędzy dopływami Suły, w pobliżu miasteczka Derewno i Słobódki. Dobra dziedziczne rodziny Połońskich, propinacja i arendy zagrodowej szlachty znaczne.(1)

Wg pierwszego narodowego spisu powszechnego: Nowiki folw. – 3 budynki mieszk., 20 mieszkańców, katolicy, Polacy. Nowiki wieś – 48 budynków mieszk., 300 mieszkańców, katolicy Polacy. Nowiki Małe wieś – 15 budynków mieszk., 91 mieszkańców, 90 katolików, Polacy i 1 prawosławny Białorus.(2)

Świadectwo szkolne Karola Radziona. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości i po Traktacie Ryskim w 1921 r., uczęszczał do szkoły powszechnej w Nowikach gm. Rubieżewicze pow. Stołpce – w latach 1922/23, kierowniczką szkoły była p. St. Mironowicz.

W 1930 r., zawarł związek małżeński z Weroniką Szumczyk c. Jana i Marii zd. Suchta w kościele rzymsko – katolickim p.w. św. Bartłomieja w Nalibokach. Urodziło się troje dzieci: – Michał ur. 3.10. 1934 w Nalibokach gm. Naliboki pow. Stołpce, – Janina ur. 15.03.1937 r. w Nalibokach gm. Naliboki pow. Stołpce, – Helena ur. 25.07 1939 r. w Nalibokach gm. Naliboki pow. Stołpce.

W dniu 17 sierpnia 1935 r. w Izbie Rzemieślniczej w Nowogródku, złożył egzamin i uzyskał kwalifikacje czeladnika zawodu kowalskiego. W miesiącach luty – kwiecień 1936 r., ukończył w Wilnie Szkołę Kucia Koni im. Generała Z. Rymkiewicza – Wileńsko – Nowogródzki Instytut Rzemieślniczy.

Izba Rzemieślnicza w Nowogródku – uprawnienia czeladnicze. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Świadectwo Szkoły Kucia Koni im. gen. Rymkiewicza. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Karol Radzion prowadził w Nalibokach przy ul. Nowogródzkiej samodzielną kuźnię. „Pracę zaczynali codziennie wcześnie, kiedy my jeszcze chcieliśmy pospać. W Nalibokach się mówiło, że „kowal robi ludźmi, a stolarz hrudźmi” – co znaczyło, że kowalowi pomagano, np. przy podkuwaniu koni trzeba było trzymać kopyto, lub poruszać miechami aby paliło się w palenisku. Stolarz natomiast „robił hrudźmi – barkiem, piersiami. Usługi kowalskie były szerokie, podkuwał konie, wyklepywał sierpy, robił obręcze na koła itd.(3)

Oprócz rzemieślniczej pracy kowalskiej, prowadził gospodarstwo rolne, które w dniu 10 maja 1933 r. wydzierżawił od Witalisa Adamcewicza s. Wincentego za zgodą właściciela Bolesława Ciechanowicza – półtora hektara gruntu położonego w uroczysku „Nawozy” – graniczącego z gruntami Jana Grygorcewicza, Jana Farbotko i rzeką Lebieżodą. Cesja za dobrowolnie umówioną cenę szacunkową w kwocie 400 zł.

Repertorium dzierżawy ziemi. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Repertorium (spis, rejestr, wykaz ułatwiający znalezienie wiadomości w księgach, aktach), sporządził notariusz Borysław Baziewicz z Rakowa.

Zaświadczenie. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

Podczas niemieckiej pacyfikacji i spaleniu Naliboków w dniu 6 sierpnia 1943 r., Niemcy wywieźli rodzinę do przymusowej pracy w III Rzeszy Niemieckiej. Karol, pracował w charakterze kowala w majątku rolnym rodziny Peters – Holdorf Schwerin. Pracowali tam Bolesław Chmara i Stanisław Juszkiewicz z Naliboków.

Niemieckie prawo jazdy. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

W okresie styczeń – luty 1944 r., z polecenia starosty powiatu Schwerin – landrat des Kreiss Schwerin, przeszedł stosowne przeszkolenie i uzyskał uprawnienia w zakresie obsługi ciągników z silnikiem o zapłonie żarowym i gazogeneratorów.

Tłumaczenie treści dokumentu:
Miejsce na inne wpisy urzędowe, w szczególności dotyczące warunków wydania niniejszego pozwolenia lub jego przedłużenia.
Niniejsze prawo jazy traci ważność z dniem 18.05.1945 r. i należy je wówczas zwrócić organowi, który je wydał. W przypadku, gdy praca w charakterze kierowcy u rolnika Petersa w miejscowości Holdorf zakończy się wcześniej, niż ustalono, pracodawca ma obowiązek skonfiskować niniejszy dokument i niezwłocznie zwrócić go landratowi okręgu Szwerin.

 Szwerin, 18.05.1944 r.

Landrat okręgu Szwerin

/pieczęć okrągła/ /nieczytelny podpis własnoręczny/

Wyzwoleni przez Amerykanów w maju 1945 r. znaleźli się w obozie Witterschein – Minden, skąd po odnalezieniu rozproszonej po Niemczech rodziny, w październiku 1946 r., przyjechali na Ziemie Odzyskane do Polski – zamieszkali na terenie gminy Pyrzyce, obecne województwo zachodniopomorskie.

Książka wojskowa. Dokument ze zbiorów Michała Radziona

W 1949 r., Karol Radzion został zaewidencjonowany w RKU Stargard n/ Iną – specjalność wojskowa – podkuwacz. Pracował w Cukrowni w Kluczewie.

„Karol Radzion, był pierszej klasy kowal. On mógł zrobić dużo rzeczy bez inżynierów.Wielki technik. Jego żona była córką mojej mamy brata z Krugowinow, trzy km. od Derewna”.4

Zredagował: Stanisław Karlik

---

(1) Słownik geograficzny Krolestwa Polskiego…, T.VII, s. 237

(2) Skorowidz miejscowości RP, T.VII, cz. I, s.77, 78.

(3) Relacja p. Marii Chilickiej – sąsiadki Karola Radziona, 24.10.2012 r.
4. Mail p. Piotra Grygorcewicza z USA z dnia 15XII2012 r.

Podziel się tym z innymi. Udostępnij na:

Powiązane wiadomości:

Tagi: Adamcewicz Cerkiew prawosławna Chmara Ciechanowicz Farbotko Grygorcewicz historia Kresów Wschodnich Juszkiewicz Kościół katolicki Kresy Wschodnie Lebieżoda Mińsk Naliboki Nowiki Polacy na Białorusi Polacy na Kresach Radzion Raków Rubieżewicze Rymaszewska Rymaszewski Rymkiewicz Stołpce Wilno

• Subskrybuj nasze wiadomości przez RSS!

Komentarze nawołujące do przemocy, zawierające zniesławienia, wulgaryzmy, groźby karalne lub spam będą usuwane. Również wpisy osób podających nieprawdziwy email.